Boreczno
Historia
 
MENU
ZOBACZ TEŻ:
Zalewo
LOT Iława
Iława
Powiat Iławski

 

Galeria pożarnicza
Boreczno - do roku 1945 nazywało się Schnellwalde, leżało na terenie Prus Wschodnich. Zamieszkująca te tereny także ludność polska, nazywała miejscowość Śniegwałdem. Okolice Boreczna zasiedlone były już w zamierzchłych czasach, o czym świadczy sporo zabytków archeologicznych. Znaleziono tu ślady po pochówkach z młodszej epoki kamiennej (4000-1800 lat p.n.e.), kurhany z epoki brązu (1800-800 lat p.n.e.) oraz cmentarzyska z różnych okresów żelaza (800 lat p.n.e. do roku 400 naszej ery).Tereny okoliczne zamieszkiwały plemiana Prusów podbite przez Krzyżaków.
Komtur dzierzgoński Sighart von Schwarzburg w roku 1311 nadał zasadźcy Henrykowi wieś zwaną "Snelenwalt". Zasadźca - sołtys otrzymał 10 włók dla siebie, przywileje oraz 60 włók do zasiedlenia przez ludność.
W czasie wojny 1410 roku (roku Bitwy pod Grunwaldem) wieś została spustoszona. Nieszczęścia nie omijały wsi także w latach późniejszych: wojna głodowa 1414r i wojna trzynastoletnia (1454-1466 ). W 1470r wielki mistrz Henryk von Richtenberg zapisał miejscowość dowódcy wojsk zaciężnych w służbie zakonu, polskiemu szlachcicowi Hanuszowi Krasnodębskiemu, który przyjął nazwisko Hans Schoneich. Jeden z jego synów Hans II von Schoneich został pochowany w tutejszym kościele (1595r). Kryptę nakryto kamienną tablicą z wizerunkiem rycerza (obecnie znajduje się z lewej strony kościoła pod amboną). Potomkowie tego rodu w tym: Hans III (wnuk załozyciela rodu), Johann Albrecht i Fabian von Schoneich oraz ostatnia spadkobierczyni Charlotte von Schoneich - córka Fabiana, władali tymi ziemiami do początku XIX. wieku. W 1817 roku Boreczno od Eduarda Hoeverbeck-Schoneich (syna Johanna Samuela Dietricha von Hoeverbeck - adoptowanego kuzyna Charlotte von Schoneich) kupił Christer Max Gustav Freiherr von Albedyhll, którego potomkowie do 1945 roku byli właścicielami dóbr i pałacu w Karnitach.
Płyta kamienna z nad grobu
Hansa II von Schoneich
w kościele w Borecznie
Herb rodziny
von Schoneich
Przed wybuchem II wojny światowej w Borecznie i dwóch przylegających majątkach (mieszkało 570 osób w 144 gospodarstwach. We wsi działał młyn, sklep i karczma.
22 stycznia 1945 roku oddziały Armii Czerwonej posuwając się z Iławy przez Boreczno docierają do Zalewa. Należały one do wydzielonego pododdziału kpt. Gienadija Diaczenki - d-cy batalionu czołgów wojsk II Frontu Białoruskiego. Tak rozpoczyna się następny rozdział w historii miejscowości. Ludność niemiecka opuszcza te tereny pozostawiając majątek i gospodarstwa, zajęte w nastepnych latach przez ludność z centralnej i południowo-wschodniej Polski. W wyniku działań wojennych i celowych działań dewastacyjnych wieś uległa zniszczeniom w około 30%. Po roku 1945 wieś powoli zaludniała się, powstawały pierwsze instytucje i punkty usługowe. W 1946r uruchomiony zostaje sklep, w 1947 - posterunek milicji i młyn.
W 1946r w szkole rozpoczynają się pierwsze zajęcia lekcyjne, a działalność rozpoczyna Gminna Rada Narodowa w Hanuszewie (obecnie Janiki Wielkie) z siedzibą w Borecznie. W 1954r Gminna Rada Narodowa staje się Gromadzką Radą Narodową, a w 1971r zostaje wchłonięta przez GRN w Zalewie. Siedzibą obu rad w Borecznie był budynek tzw. Pastorówki oraz późniejszego posterunku milicji. W 1962r załozona zostaje Ochotnicza Straż Pożarna, której pierwszym prezesem został Aleksander Karpowicz. Powstają nowe budynki mieszkalne i usługowe:
- 1967r - świetlica wiejska (Wiejski Dom Kultury)
- 1975r - punkt skupu mleka
- 1979r - budynek Ośrodka Zdrowia
- 1981r - Dom Nauczyciela
- 2000r - nowy budynek Szkoły Podstawowej
- 2002r - sala sportowa przy szkole
Kościół w Borecznie
Najbardziej charakterystyczną budowlą Boreczna jest gotycki kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego wybudowany w XIV wieku. Wzniesiono go na planie prostokąta z kamienia polnego i cegły. W późniejszym okresie dobudowano zakrystię i wieżę. W górnej partii wieży kościelnej wmurowany jest wystająca ok. 1m poza obręb muru granitowa belka. Istnieje kilka legend mówiących m.in. o pokutnicy, która o własnych siłach wniosła głaz na wieżę.

Szkoła w Borecznie,
widok z wieży kościelnej

Nieistniejący już bydynek ośrodka zdrowia, na jego miejscu powstał nowy budynek oddany do użytku
w 1979r
Rycina z książki"Aus Vergangenheit und Gegenwart des Kreises Mohrungen, przedstawiająca szkołę i kościół w Borecznie
 

 

Źródła:
"Dzieje Ziemi Zalewskiej", L. Skrodzki, W. Cydzik, J. Sokołowski - Zalewo 2005
"Historia Boreczna", I. Anuszkiewicz - w "Zapiski Zalewskie" 3-4/2003
"Powiat Iławski", W. Niesiobędzki - Iława 2006
"Morąg - z dziejów miasta i powiatu", pr. zbiorowa - Olsztyn 1973
"Zamki, pałace i inne zabytki Powiatu Iławskiego", W. Niesiobędzki - Iława 2003